



به گزارش تابان تربت؛ تیرماه ۹۶ بورس زعفران تربت حیدریه از نوع سپرده کالایی با هدف شفافیت در قیمت گذاری زعفران و حمایت از کشاورزان و البته قطع شدن دست دلالان سودجوی این بازار توسط شرکت زرین زعفران مشرق زمین که یکی از قطب های اصلی تولید زعفران کشور است در بورس کالای ایران پذیرفته شد؛ که ظاهرا مشکلات زیادی همچنان بر سر راه کشاورزان این محصول قرار دارد.
زعفران کاران با استقبال زیاد از این اتفاق در ابتدا خوش بین به روزهای خوب آینده و حذف دلالان بودند و امیدوار بودند با پاک شدن رد پای دلالان از این بازار و فروش زعفران با قیمت واقعی در بورس، سود حاصل شده مستقیما در جیب کشاورزان قرار بگیرد.
در این گزارش سعی شده با ابعاد جدیدی نسبت به اتفاقات رخ داده در روند فعالیت بورس زعفران تربت حیدریه آشنا شویم.
بورس، در اصطلاح علم اقتصاد، مکانی است که کار قیمت گذاری و خرید و فروش کالا و اوراق بهادار در آن انجام میگیرد، کنترل نقدینگی درجامعه بازار بورس یک فرصت سرمایه گذاری مطلوب برای سرمایه گذاران با سرمایه های اندک ایجاد می کند و زمینه توزیع عادلانه ثروت را مهیا می کند.
طی اطلاعات بدست آمده از سوی عده ای از کشاورزان که محصول خود را تحویل انبار بورس داده اند؛ روشن می شود که مدیران بورس زعفران تربت حیدریه با آنچه که در اهداف بورس زعفران ترسیم می شود؛ فاصله زیادی داشته و توزیع ثروت در این بورس نا عادلانه صورت می گیرد.
وجود ابهام در تشخیص استاندارد زعفران
از مشکلات جدی کشاورزان در شروع فعالیت بورس، سلیقه ای عمل کردن کارشناس انبار بورس در تحویل محصول از زعفران کاران است، ظاهرا در استاندارد مشخص شده از سوی بورس کالا برای محصول زعفران، ابهاماتی وجود دارد.
به گفته ی برخی از کشاورزان مثلا در تعریف زعفران نگین اینگونه بیان شده که شکستگی این نوع باید در حد طبیعی باشد و از تعیین مقادیر کمی پرهیز شده، حال روشن است که تعیین شاخصه این تعریف توسط کارشناس مربوطه، می شود پاشنه آشیل این اتفاق که تایید یا عدم تایید به تصمیم شخصی آن فرد کارشناس مربوط است.
در واقع سنجش کیفی زعفران با در نظر نگرفتن مقادیر عددی و کمی در استاندارد تعیین شده راهی می شود برای بروز شبه در ذهن کشاورزان نسبت به قبول یا رد محصول کشاورز توسط کارشناس انبار بورس زعفران.
آسیب رساندن به محصول در فرآیند ارزیابی
اما مشکلات کشاورزان فقط به این موضوع ختم نمی شود، جهانشیری یکی از کشاورزان این منطقه به خبرنگار ما می گوید: در چند ماه اخیر اصطلاحی جدید در بازار زعفران با نام “زعفران برگشتی بورس” باب شده است. او در ادامه توضیح می دهد که روند تولید این نوع زعفران بدین صورت است که کشاورزان بعد از تحویل زعفران تولیدی خود به بورس؛ دو روز بعد برای اطلاع از قبول شدن یا رد محصول خود، پس از بررسی توسط کارشناس انبار بر اساس استاندارد؛ با حجمی از زعفران آسیب دیده در روند آزمایش مواجه می شوند، یا اصطلاحا زعفران آنها در این فرآیند دچار شکستگی شده که این اتفاق باعث افت قیمت حدود ۲۰ درصدی آن برای فروش در بازار آن هم اگر خریداری باشد؛ می شود.
این کشاورز تصریح کرد: گمان می رود که آسیب زدن به محصول کشاورزان در مرحله آزمایش، باید باعث ایجاد یک دلهره و ترس و ایجاد عدم اعتماد کشاورزان نسبت به بورس شود تا راه برای برخی افراد بازتر از پیش باشد.
این گمان وقتی پر رنگ تر می شود که افضلی بایگی یکی دیگر از کشاورزان اظهار می دارد: بر اساس گفته یکی از مسئولین انبار بورس، حدود نیمی از سهام بورس از آن شرکت زرین زعفران یعنی همان صاحب انبار بوده و افرادی روزانه زعفران را از بازار با قیمت ۲ میلیون تومان برای هر کیلو ، کمتر از قیمت موجود در بورس خریداری نموده و آن را در بورس سپرده می نمایند. یعنی هر چه تحویل زعفران از سوی کشاورزان محدود تر شود، ظرفیت انبار برای سپرده کردن این محصول توسط این افراد بیشتر بوده و این اتفاق زمینه بهره مندی این شرکت از سود بیشتر را فراهم می آورد.
خداحافظی از بورس و سلامی دوباره به دلالان
این اقدامات باعث شده تا عده زیادی از کشاورزان، عطای بورس را به لقاء اش بخشیده و اگر کلاه شان سمت بورس زعفران بیافتد ؛ برای فروش زعفران تولیدی شان از چند متری این بازار هم هرگز رد نشوند.
آنها ریسک تحویل زعفران نگین خود را به بورس از ترس آسیب دیدن محصول نمی پذیرند و با قیمتی پایین تر از ارزش اصلی محصول خود، حتی حدود ۲۵ درصد کاهش، مجبور به فروش در بازار و در واقع دلالان می شوند.
افضلی بایگی که خود نماینده تعدادی از کشاورزان زعفران کار است؛ می گوید: در فرآیند الک شدن زعفران برای آزمایش کیفی، محصول دچار شکستگی شده و یا اصطلاحاً نرم می شود و پس از رد شدن محصول؛ کشاورز با قیمتی حدود ۲ میلیون تومان کمتر از قیمت واقعی برای هر کیلو، مجبور به فروش در بازار زعفران است.
زعفران تان را پس بگیرید؛ ظرفیت نداریم!
قصه از جایی شروع می شود که تلفن برخی از زعفران کاران پس از مدت ها که محصول خود را تحویل انبار بورس داده اند به صدا درآمده و نماینده انبار خبر از اتفاقی عجیب می دهد! خبرنگار ما در گفتگو با نماینده برخی از این کشاورزان مطلع می شود که بورس از کشاورزان خواسته تا زعفران تحویل داده خود را پس از ماه ها به دلیل پر شدن ظرفیت انبار بورس زعفران باز پس گیرند.
عده ای از کشاورزان با وجود همین وضع در حال تحویل زعفران خود به انبار بورس بودند که ناگهان در روز ۲۲ دی ۹۷ اعلام می شود، زعفران تحویلی از تاریخ ۱۷ دی ماه به بعد به صورت امانی تحویل شده و سپرده نخواهد شد.
این در حال است که با بررسی های صورت گرفته در چند فرم رسید کالا از آن تاریخ به بعد، قسمت امانی مربوطه تیک نخورده و به کشاورز این نکته در لحظه تحویل اعلام نشده است.
جهانشیری کشاورز زعفران کار اذعان می دارد که مسئولین امر علت این تصمیم را پر شدن ظرفیت انبار اعلام کرده و در تماس تلفنی با کشاورزان از آنها خواسته اند که زعفران خود را پس از گذشت یک ماه از تحویل به بورس، پس بگیرند!
او می گوید: انبار بورس اعلام کرده اگر کشاورزی قصد پس گیری زعفران خود را ندارد؛ برای هر کیلو زعفران تحویلی خود به صورت امانت، مبلغ ۳۰ هزارتومان بعنوان هزینه انبار داری باید به شرکت زرین زعفران پرداخت کند.
افضلی بایگی در این رابطه اظهار داشت: در ابتدا مسئولین انبار بورس وقتی می بینند ظرفیت موجود برای تحویل زعفران از کشاورزان وجود دارد، اقدام به تحویل بیش از 10 کیلو از هر کشاورز کرده اما امروز مازاد زعفران تحویلی را از 10 کیلو بیشتر بر اساس آنچه که قانون تصویب شده از سوی خودشان عنوان می کنند را می خواهند به کشاورز پس بدهند، نکته جالب تر اینکه وی در ادامه عنوان می کند: هزینه پرداخت شده برای آزمایش که چیزی حدود 3 میلیون ریال برای هر 5 کیلو زعفران از کشاورزان دریافت شده عودت نخواهد داد و اکنون زعفران کاران باید حتی هزینه انبار داری زعفران های مازاد را به انبار بورس پرداخت نمایند.
بنظر می رسد با این وضع کشاورازان هر روز در حال ضرر کردن بوده و باید هزینه انبار داری محصول خود را به بورس بدهند و جالب اینکه از سرنوشت فروش زعفران خود هم خبر دقیقی در دست ندارند.
بر اساس شنیده ها حجم زعفران برگشتی اعلام شده، چیزی حدود بیش از نیم تن برآورد می شود.
مسئولین پاسخ دهند!
حال سوال اینجاست که چرا مسئولین بورس با اطلاع از عدم گنجایش انبار اقدام به تحویل زعفران از کشاورزان کرده است؟
آیا برای ایجاد نا امیدی کشاورزان از بورس و باز شدن فضا برای عده ای خاص این سیاست اتخاذ شده است؟ اینک این شائبه پیش می آید که آیا زعفران تحویلی به کشاورز همان زعفرانیست که روز اول از او تحویل گرفته شده است؟ با همان کیفیت یا خیر؟ نقش دستگاه های نظارتی در این برهه از زمان چه می باشد؟ و سئوال هایی از این دست که در ذهن شکل می گیرد.
کشاورزان تا امروز امید به این داشته اند که بورس محصولشان را با قیمت واقعی خریداری کرده است، اما پس از روزها تلاش در مزرعه خود ، امروز با بر آب رفتن دست رنج خود روبرو شده اند.
ناصری مسئول اجرایی شرکت زرین زعفران در توضیح اینکه سلیقه شخصی در ارزیابی کارشناس بورس هیچ نقشی نداشته و بررسی ها بر اساس استانداردهای مشخص بورس کالا انجام می پذیرد؛ می افزاید: استاندارد دقیق همراه با مقادیر مشخص شده در سایت بورس کالای ایران موجود بوده و کشاورزان به دلیل عدم مطالعه و اطلاع دقیق از استانداردها این شائبه برایشان پیش آمده است.
وی آسیب دیدن محصول کشاورزان را در زمان ارزیابی تایید کرده و می گوید: شکستگی حاصل در زعفران ها در مرحله نمونه گیری طبیعی بوده و بر اساس مدل نمونه برداری اتفاق می افتد.
ناصری اضافه می کند: اگر کشاورزی متحمل ضرری پس از دریافت محصول خود در مرحله نمونه برداری می شود، مقصر خود اوست زیرا او باید اطلاع لازم را از اینکه زعفرانش رتبه نگین را دارد یا خیر؛ قبل از تحویل به بورس محصولش را ارزیابی کرده و مطمئن باشد که زعفران استاندارد لازم را داشته است.
وی افزود: بورس هیچ خسارتی به کشاورز پس از آسیب دیدن در مرحله آزمایش پرداخت نخواهد کرد، کشاورز زعفران را به شرط نگین بودن آن تحویل می دهد و او باید بداند که آیا محصولش استاندارد بورس را دارد یا خیر؟
ناصری در برابر این سوال که شرکت مربوطه با اطلاع از میزان ظرفیت خود، چرا اقدام به تحویل زعفران مازاد از کشاورزان کرده است اینطور پاسخ می دهد: ما برای دریافت هر کیلو زعفران به ازای آن باید سپرده مالی یا ضمانت نامه بانکی به بورس ارائه داده و میزان دارایی این شرکت خصوصی در نوسان می باشد.
وی با مثالی که می زند سعی در پاسخی منطقی به سوال خبرنگاردارد، هر کس به میزان مقدار دارایی خود خرید می کند و فعلا میزان ضمانت نامه ارایه شده این ظرفیت را ایجاد کرده است.
او در ادامه بورس را حافظ منافع هم کشاورز و هم خریدار محصول دانسته و می افزاید: در خصوص زعفران هایی که از نیمه دی ماه سال قبل به کشاورزان برگشت داده شده به محض ایجاد ظرفیت می توانیم آنها را دوباره به چرخه بورس برگردانیم.
شهرستانهای تربت حیدریه، زاوه، مهولات و رشتخوار با بیش از ۳۰ هزار هکتار زیرکشت زعفران بهعنوان قطب تولید این محصول در ایران و جهان محسوب میشود که سالانه بیش از ۱۰۰ تن محصول را تولید میکند.
همچنین ایران بهعنوان قطب تولید زعفران در جهان ۹۰ درصد این محصول را تولید میکند اما سهمش از گردش مالی ۸ میلیارد دلاری در جهان تنها حدود ۴۰۰ میلیون دلار یعنی کمتر از ۵ درصد فروش می باشد.
انتهای پیام/
!!تــوجـه
- لطفا نظرات خود را فقط در مورد همین مطلب بنویسید
- لطفا نظرات خود را به فارسی تایپ نمایید
- لطفا سعی کنید نظرتان مختصر و مفید باشد
- به نظرات دیگر کاربران احترام بگذارید